جوان آنلاین: آرامش بازار در روزهایی که کشورمان درگیر دفاع مشروع در برابر حملات تجاوزکارانه امریکا و نیروی نیابتیاش، رژیم صهیونیستی است، پشتوانهای برای استمرار این مقاومت است. گزارشهای میدانی از فروشگاههای بزرگ و خردهفروشیهای سراسر کشور حکایت از وفور کالاهای اساسی و حضور عادی مردم در مراکز خرید دارد؛ صفهای طولانی، قفسههای خالی و رفتارهای هیجانی که در بسیاری از بحرانهای جهانی به سرعت شکل میگیرد، در بازار ایران مشاهده نمیشود. در همین حال دولت نیز برای اطمینانبخشی به جامعه، اقدامات تکمیلی در حوزه تأمین کالاهای اساسی انجام داده است. اعلام تخصیص سهمیه آرد نانواییها تا پایان فروردین ۱۴۰۵ از سوی وزیر جهاد کشاورزی، نشانه تداوم روند عادی تأمین قوت غالب مردم محسوب میشود. مجموعه این تحولات نشان میدهد شبکه تولید، واردات و توزیع کشور با وجود شرایط خاص منطقهای همچنان پایدار عمل میکند.
روزهای اخیر برای منطقه غرب آسیا روزهای تاریخساز است. حملات تجاوزکارانه امریکا و نیروی نیابتی آن، رژیم صهیونیستی، فضای سیاسی و امنیتی منطقه را تحت تأثیر قرار داده است. در چنین شرایطی یکی از نخستین نگرانیهایی که در بسیاری از کشورها شکل میگیرد، وضعیت بازار کالاهای اساسی و دسترسی مردم به نیازهای روزمره است. معمولا وقتی بحرانهای مختلف در جهان رخ میدهد با هجوم ناگهانی مردم به فروشگاهها، خالی شدن قفسهها و شکلگیری نوعی کمبود مقطعی را میبینیم ولی بررسی میدانی بازار کشورمان نشان میدهد این خطه در همه ابعاد متفاوت است و در همه زمینهها و حوزهها، مردم پای کار ایران جان هستند.
مشاهدات از فروشگاههای زنجیرهای، سوپرمارکتهای محلی و مراکز عرضه مواد غذایی در شهرهای مختلف کشورمان نشان میدهد روند عرضه کالاهای مصرفی بدون وقفه ادامه دارد. قفسههای برنج، روغن، لبنیات، حبوبات، کنسروجات و سایر اقلام پرمصرف به طور کامل شارژ شده است و مشتریان نیز خریدهای روزمره خود را همانند گذشته انجام میدهند. فضای عمومی فروشگاهها آرام است و ازدحام غیرعادی مشاهده نمیشود. فعالان صنفی در حوزه توزیع معتقدند پایداری زنجیره تأمین کالاهای اساسی یکی از عوامل اصلی شکلگیری این آرامش در بازار است. طی سالهای گذشته ظرفیت تولید داخلی در بسیاری از اقلام غذایی افزایش یافته و در کنار آن ذخایر راهبردی کشور نیز تقویت شده است. این ترکیب باعث شده است بازار در برابر شوکهای احتمالی مقاومت بیشتری نشان دهد. مدیریت هماهنگ دستگاههای اجرایی نیز در این میان نقش مهمی ایفا کرده است. وزارتخانههای مرتبط با حوزه کشاورزی، صنعت و تجارت در همان ساعات ابتدایی آغاز درگیریها جلسات هماهنگی برگزار کردند و سازوکارهای لازم برای استمرار تولید و توزیع کالاهای اساسی فعال شد. نتیجه این هماهنگی اکنون در سطح بازار قابل مشاهده است.
آرامش فروشگاهها در مقایسه با تجربه جهانی
در بسیاری از کشورها بروز بحرانهای امنیتی یا اقتصادی با تغییر رفتار مصرفی جامعه همراه میشود. انتشار خبرهای مربوط به درگیری نظامی یا ناامنی اغلب باعث افزایش ناگهانی تقاضا برای مواد غذایی و کالاهای ضروری میشود. در چنین شرایطی برخی خانوارها تلاش میکنند با خرید بیش از نیاز روزانه خود، ذخیرهای برای روزهای آینده ایجاد کنند. همین رفتار در نهایت به شکلگیری صفهای طولانی، خالی شدن قفسهها و کمبود مقطعی برخی کالاها منجر میشود.
اما بازار کشورمان در هفتههای اخیر مسیر متفاوتی را تجربه کرده است. فروشندگان خردهفروشی در شهرهای مختلف میگویند الگوی خرید مردم تفاوت محسوسی با روزهای عادی ندارد. خانوارها همان مقدار کالا را خریداری میکنند که برای مصرف روزانه یا هفتگی خود نیاز دارند. حجم خریدها تغییر نکرده است و شرکتهای پخش نیز به صورت منظم کالاها را به فروشگاهها میرسانند و از نظر تأمین اقلام مصرفی مشکلی وجود ندارد. همچنین کالاهای اساسی به صورت روزانه از مراکز توزیع به شعب ارسال میشود و موجودی فروشگاهها در وضعیت مطلوب قرار دارد.
بررسیها نشان میدهد در بخشهایی مانند لبنیات، محصولات پروتئینی، برنج، روغن و مواد غذایی بستهبندی شده عرضه حتی بیشتر از میزان تقاضای روزانه بازار انجام میشود. این موضوع نشاندهنده ظرفیت مناسب تولید داخلی و مدیریت ذخایر در کشور است.
نان؛ قوت غالب در کانون توجه
در میان کالاهای اساسی، نان جایگاه ویژهای در سبد مصرفی خانوارهای ایرانی دارد. به همین دلیل تأمین پایدار گندم و آرد همواره یکی از مهمترین اولویتهای سیاستگذاری غذایی در کشورمحسوب میشود. دولت نیز در شرایط اخیر تلاش کرده است با اقدامات پیشگیرانه اطمینان لازم را در این حوزه ایجاد کند.
به گفته وزیر جهاد کشاورزی سهمیه آرد نانواییها تا پایان فروردین ۱۴۰۵ تخصیص یافته است. در شرایط عادی سهمیه آرد نانواییها به صورت ماهانه تأمین میشود، اما در وضعیت فعلی تصمیم گرفته شد آرد مورد نیاز نانوایان برای مدت طولانیتری در اختیار آنها قرار گیرد. این تصمیم با هدف ایجاد آرامش بیشتر در بازار نان اتخاذ شده است. در اختیار داشتن سهمیه آرد تا پایان فروردین به نانوایان اطمینان میدهد مواد اولیه مورد نیاز برای ادامه فعالیت در دسترس است و روند پخت نان بدون وقفه ادامه پیدا میکند.
وزیر جهاد کشاورزی همچنین اعلام کرد گندم مورد نیاز کارخانههای آردسازی در اختیار این واحدها قرار گرفته است. به این ترتیب چرخه تبدیل گندم به آرد و توزیع آن میان نانواییها در سراسر کشور بدون اختلال ادامه دارد.
بررسی میدانی از نانواییهای شهرهای مختلف نیز همین موضوع را تأیید میکند. صفهای نان تفاوتی با روزهای معمول ندارد و نانواییها در ساعات عادی فعالیت میکنند و نانوایان میگویند سهمیه آرد به موقع در اختیار آنها قرار میگیرد و مشکلی در تأمین مواد اولیه وجود ندارد.
تولید و توزیع؛ پایههای پایداری بازار
یکی از نکات مهمی که در اظهارات وزیر جهاد کشاورزی نیز مورد تأکید قرار گرفت، نقش گسترده بخش خصوصی در تأمین کالاهای اساسی است. بر اساس این اظهارات، حدود ۹۸ درصد فعالیتهای مرتبط با تولید و عرضه این کالاها توسط بخش خصوصی انجام میشود. حضور فعال بخش خصوصی در این حوزه باعث شده است شبکه تأمین کالا انعطافپذیری بالایی داشته باشد. تولیدکنندگان، واردکنندگان، شرکتهای پخش و فروشگاهها هر کدام بخشی از این زنجیره را تشکیل میدهند و در مجموع یک شبکه گسترده تأمین و توزیع شکل گرفته است.
در شرایط فعلی نیز همین شبکه توانسته است روند عادی بازار را حفظ کند. کارخانههای صنایع غذایی با ظرفیت مناسب فعالیت میکنند و شرکتهای حملونقل کالاهای تولیدی را به صورت منظم در سراسر کشور توزیع میکنند.
وزیر جهاد کشاورزی در اظهارات خود تأکید کرد در حوزه تأمین سوخت برای حملونقل نیز مشکلی وجود نداشته است. به گفته او در ساعات ابتدایی شروع مقاومت مردم ایران، با مراکز استانی تماس برقرار شد و اختیارات لازم برای مدیریت شرایط به آنها واگذار شد. البته در روزهای نخست، در واردات دام زنده به تهران اختلال کوچکی ایجاد شد که به سرعت برطرف شد. این موضوع نشان میدهد سازوکارهای مدیریت بحران در حوزه تأمین مواد غذایی فعال بوده است.
در کنار این اقدامات، تأمین مواد اولیه برای صنایع غذایی نیز در دستور کار قرار گرفت. برای مثال روغن خام مورد نیاز کارخانههای تولید روغن خوراکی در اختیار آنها قرار داده شد تا تولید این محصول به صورت مستمر ادامه پیدا کند. آرد مورد نیاز کارخانههای تولید ماکارونی نیز تأمین شده است.
مجموعه این اقدامات باعث شده است بازار مواد غذایی کشور در وضعیت باثبات قرار گیرد. کارشناسان اقتصادی معتقدند استمرار این روند نقش مهمی در حفظ آرامش روانی جامعه ایفا میکند. زمانی که مردم از وجود کالاهای اساسی در بازار اطمینان داشته باشند، رفتارهای هیجانی و خریدهای بیش از نیاز شکل نمیگیرد. همین موضوع به تعادل بیشتر بازار کمک میکند و از ایجاد فشار تقاضا جلوگیری میکند.
از سوی دیگر تجربه روزهای اخیر نشان داد زیرساختهای تولید و توزیع در کشور طی سالهای گذشته تقویت شده است. سرمایهگذاری در بخش کشاورزی، صنایع غذایی و شبکه توزیع باعث شده است کشور در شرایط حساس توانایی مدیریت بازار را داشته باشد.
به اعتقاد برخی تحلیلگران اقتصادی، پایداری بازار کالاهای اساسی در شرایطی که کشور درگیر دفاع مشروع است، پیامی مهم درباره ظرفیتهای اقتصادی و اجتماعی ایران دارد. این وضعیت نشان میدهد اقتصاد کشور در حوزه امنیت غذایی به سطح قابل توجهی از ثبات دست یافته است و میتواند در شرایط پیچیده منطقهای نیز نیازهای اساسی جامعه را تأمین کند.
